T shirt van internationale sekswerkersbeweging.

Sinds de invoering van de opting-in in clubs, massagesalons, escortbedrijven en privéhuizen is het niet meer mogelijk om op de  ‘oude manier’ als zelfstandige ondernemer te werken: dus kamer huren, BTW betalen enzovoort. Of toch wel? Als alternatief voor de opting-in  is in Den Haag een coöperatie opgericht. Deze is opgezet door deskundigen uit onder meer de belastingwereld die betrokken waren bij de Stichting Exploitantenbelangen. (SEB)  (.
Twee vrouwen die in de bedrijven werken waar de coöperatie actief is, kwamen met vragen naar De Rode Draad. Dit leidde tot het volgende vraag- en antwoordspel:
Sexwerker: Word ik er beter van?
Rode Draad: (RD): Dat is moeilijk te zeggen. Wat versta je onder er beter op worden? Dat je meer verdient of andere voordelen hebt? Je moet in ieder geval contributie betalen en je belasting wordt geregeld zonder dat je daarvoor veel moeite hoeft te doen of een boekhouder moet inhuren.
Sexwerker: Wat kost mijn deelname öperatie?
RD: Je  betaalt eenmalig 50 euro entree. Daarna 50 euro per maand en twintig euro per maand voor de verzekering voor doorbetaling bij ziekte.
Sexwerker: Wat zijn de voordelen?
RD: Je werkt vrij en zelfstandig op bepaalde plekken, althans op papier. Wij weten echter dat de situatie op papier niet altijd hetzelfde is als de werkelijkheid. Dus let goed op. Een ander voordeel is dat je een stem in de coöperatie hebt. Je kunt in ieder geval een keer per jaar op de ledenvergadering je stem laten horen, als je dat wilt.
Sexwerker: Ga ik aan het eind van de dag met mijn geld naar huis?
RD: Nee, de betaling gaat via een rekening waarop je iedere gewerkte dag je geld moet storten en aan het eind van de maand krijg je uitbetaald. Als je je inschrijft bij de coöperatie moet je dus een maand zonder inkomsten uit de prostitutie zien te overbruggen.
Sexwerker: Hoe betaal ik belasting?
RD: Je bent in loondienst. Het geld dat jij stort wordt ‘verloond’, dat wil zeggen, de belasting wordt afgetrokken en jij krijgt maandelijks het nettobedrag in handen.

Sexwerker: Wat moet ik doen als ik ziek ben?

RD: Net als in andere bedrijven bel je eerst je werkgever om je ziek te melden. Dat is dus de cooperatie. Deze moet een melding doen bij de bedrijfsarts. Alleen DE ARTS bepaalt of jij gezond genoeg bent om te werken. De cooperatie kan niet de rol van arts op zich nemen. Je hoeft ook niet te zeggen wat je scheelt. Een werkgever is niet verplicht om je de eerste twee dagen dat je ziek bent, door te betalen.

Sexwerker: Loop ik risico?
RD: Het is een coöperatie met Uitgesloten Aansprakelijkheid (UA). Dus wanneer de coöperatie verlies lijdt, ben je niet aansprakelijk. Mocht de coöperatie failliet gaan, dan loop je wel de kans dat je een maandinkomen kwijt bent.
Sexwerker: Wie bepaalt wat de klant betaalt?
RD: Dat ben jij, in principe.
Sexwerker: Wie is mijn baas?
RD: De coöperatie is de baas, niet de exploitant.
Sexwerker: Gaat de belastingdienst de coöperatie als alternatief voor de opting-in accepteren?
RD: Dat is de vraag. We weten niet veel meer dan dat de belastingdienst het bestudeert.
Sexwerker: Wat moet ik zelf doen?
RD: Inschrijven, geld storten en je loonstrookje nakijken.
Sexwerker: Heb ik nog een boekhouder nodig?
RD: Eigenlijk niet. Behalve als je nog ergens anders werkt. Maar het kan geen kwaad om de papieren bijvoorbeeld een keer per jaar door een boekhouder te laten controleren.
Sexwerker: Moet ik me nog laten inschrijven bij de Kamer van Koophandel of BTW betalen?
RD: Nee.
Sexwerker: Verdien ik meer of minder dan bij opting- in?
RD: Dat is moeilijk te zeggen, dat is afhankelijk van je uurprijs, je belastingtarief en de kosten die je maakt. 
Sexwerker: Blijf ik anoniem?
RD: Ze gaan werken met een pasjessysteem. Hoe precies, dat is nog onduidelijk. We weten ook niet of de belastingdienst zo’n betaling met pasjes accepteert.
Sexwerker: Hoe staat mijn beroep vermeld?
RD: Je staat te boek als persoonlijk dienstverlener. Ook andere beroepen vallen onder die categorie.

Logo Prosex

Als alternatief voor gangbare systemen is vaak het idee geopperd coöperaties voor prostituees op te richten. Een coöperatie bestaat uit een groep mensen die productiefactoren (kapitaal, arbeid en ondernemerschap)  in gemeenschappelijk bezit hebben en daarmee de belangen van de groepsleden dienen. De term coöperatie duidt ook wel op een samenwerkingsverband tussen personen en/ of organisaties om gemeenschappelijke belangen te behartigen.
Dit idee is in de negentiende eeuw ontstaan en heeft een grote rol gespeeld in de emancipatie van grote groepen van de bevolking. Door middel van een coöperatie wisten boeren bijvoorbeeld de macht van de tussenhandel te doorbreken.
In Engeland legde een groep wevers rond de idealist Robert Owen in de negentiende eeuw de beginselen van Rochdale vast die sindsdien de wereldwijde coöperatieve beweging beheersen:
- Democratie: een persoon, een stem.
- Maximale transparantie
- Vergoeding van kapitaal met beperkte rente en indien van toepassing: restitutie van premies.
Deze beginselen zijn nog steeds terug te vinden in de Coöperatieve Vereniging, de rechtsvorm die ten grondslag aan coöperaties. De coöperatieve vereniging kent geen winstbejag, alle leden delen in de winst waarbij zij bij verlies geen risico lopen, indien dit zo in de statuten is vastgelegd.. De dagelijkse leiding is in handen van een directie die verantwoording aan het bestuur aflegt. De leden hebben medezeggenschap en kunnen het bestuur ontslaan.
Halverwege de jaren negentig bedachten deskundigen die de situatie voor prostituees wilden verbeteren dat er een coöperatieve vereniging moest worden opgericht. Deze was heel groot opgezet en bevatte allerlei diensten: een boekhoudkundige service en een uitzendbureau voor migranten. Margot Alvarez van De Rode Draad en het FNV waren hierbij betrokken. Voor De Rode Draad was het uitzendbureau voor migranten nog een brug te ver. Ze besloot daarop de dienstverlening aan prostituees zelf ter hand te nemen. De legalisering stond immers voor de deur-  niemand wist toen dat die nog vijf jaar op zich zou laten wachten- en prostituees moesten wit en legaal gaan werken. Deze dienstverlening werd ondergebracht in een nieuwe organisatie. (Prosex) Enkele initiatiefnemers van de Coöperatieve Vereniging namen zitting in het bestuur. Binnen de Stichting Prosex was er ruimte om alsnog een Coöperatieve Vereniging te starten. 
Al deze mooie plannen liepen spaak op een of meerdere beginselen van Rochdale. Daarin is een democratische structuur die door leden wordt ingevuld, van groot belang. Nu was het begrip ‘lid worden’ problematisch, zowel voor de Coöperatieve Verenigingen als voor Prosex. Prostituees willen nergens, ook niet bij een Coöperatieve Vereniging of zelfs bij De Rode Draad als lid, met naam en toenaam worden vermeld. Teneinde dit op te lossen bedacht men een ‘pasjessysteem’. Prostituees kregen een code en dankzij een slim computersysteem zouden de gegevens geverifieerd worden en de prostituee wit gaan werken. (Internet voor iedereen was toen nog science fiction). Een béétje sluitend pasjessysteem viel toen – en waarschijnlijk ook nu niet- zonder astronomische investeringen niet te maken. En het aantal leden bleek niet aan de hooggespannen verwachting van minimaal 3000 prostituees te voldoen. Prosex werd uitgekleed tot een boekhoudkundige service. Al rap bleek dat de financiële transparante ver te zoeken was en het bestuur trok zich teleurgesteld terug.
Maar nu is er weer een nieuw initiatief, afkomstig van de SEB. Dit is ontstaan uit onvrede met de opting in en zou daar een alternatief voor moeten bieden. De exploitanten die zich in de SEB hebben verenigd hebben weer een Coöperatieve Vereniging opgericht voor de prostituees.  De bedoeling is dat de leden een intake doen bij het bestuur, een cursus volgen, een pasje krijgen en bij de door het bestuur van de Vereniging geselecteerde bedrijven kunnen werken. Voor al deze activiteiten zijn weer substichtingen opgericht. Al met al combineert dit plan alle elementen van de voorgaande plannen, plus dat de selectie van de bedrijven waar prostituees veilig kunnen werken aan het keurmerk Prosex doen denken.
Er is niets tegen een coöperatieve vereniging, integendeel het zou inderdaad-  geheel passend in de emancipatorische traditie - de positieverbetering van prostituees kunnen bevorderen. Dat moet dan wel goed overdacht worden. De Rode Draad. De bedoeling van de Coöperatieve Vereniging zou moeten zijn: de materiële belangen van prostituees behartigen. Lukt dat ook als de Vereniging uit de grond is gestampt om de opting in te vermijden? Is het in belang van prostituees? Toen de eerste berichten over deze Vereniging ons via vragen van prostituees ons bereikten, gaven we het ‘the benefit of the doubt’, ook al was het een initiatief van exploitanten en niet in de eerste plaats van prostituees.
De vragen gingen over de transparantie, ook een van de belangrijke beginselen van Rochdale,  van de Vereniging: wie is het bestuur, wie zitten er in het bestuur van de substichtingen en hoe is de medezeggenschap van de leden geregeld?  Prostituees berichtten ons dat ze daar nauwelijks een helder antwoord op kregen. 
Een lijst van de bedrijven die aan de coöperatie mee zouden doen, was ook niet op korte termijn beschikbaar. Op grond waarvan worden de bedrijven geselecteerd? Op afkeer van opting in of op het erkennen van rechten van prostituees: zelf prijzen bepalen, vrije werktijden en zelfbeschikking. Volgens de initiatiefnemers is veiligheid het selectiecriterium. De Rode Draad klaagt vaak, maar zelden heeft ze klachten over de veiligheid van de bedrijven die ze bezoekt.
Hoewel de initiatiefnemers hebben gekozen voor de vorm waarin prostituees NIET aansprakelijk zijn voor verliezen, is het maar de vraag of zij met de coöperatie ook beter af zijn dan als deelnemer aan de opting in. Stel een klant betaalt 130 euro in een bedrijf waar met opting in wordt gewerkt. Krijgt de prostituee in dat bedrijf minder dan de prostituee in een bedrijf van de coöperatie waar de klant hetzelfde betaalt. De vrouw in de coöperatie heeft niet altijd een betere deal. Volgens een financieel deskundige komt dat door onduidelijkheid over de aftrekposten. Maar misschien vergaart de coöperatie op den duur een substantieel kapitaal. Dan moeten zich wel duizenden vrouwen aansluiten… Een coöperatieve vereniging prima, maar waarom moet het altijd zo grootschalig met allerlei substichtinkjes en peperdure pasjessystemen? Laat prostituees eerst eens kleinschalige maatschappijen met elkaar beginnen en die – indien gewenst- uitbouwen. Dan moeten ze daar wel een vergunning voor krijgen.

Maatschappen

Ansichtkaart fin de siecle

In de loop van de jaren zijn er allerlei plannen gemaakt voor het oprichten van maatschappen/coöperatieven van prostituees. Tegenwoordig is de maatschap weer actueel, omdat prostituees van sommige exploitanten een maatschap moeten aangaan om mede-eigenaar van het bedrijf te worden.
De laatste jaren eist  een grote club in Amsterdam van de vrouwen die er langer dan drie maanden willen werken, dat ze aan zo’n constructie deelnemen. Vanaf 2001 komen meldingen binnen van vrouwen die contracten moesten tekenen. Ze kregen geen kopieën, maar dienden die pakken papier wel binnen een uur te ondertekenen. Bij de constructie was een erkend bureau betrokken dat ook advocaten in dienst had. Bij navraag schrokken deze juristen dat de vrouwen geen kopieën van de contracten hadden. Zij achtten dat in strijd met de wet.
Deze vrouwen was beloofd dat ze anoniem voor de belastingdienst zouden blijven en niet voor de verliezen zouden opdraaien. Wel deelden ze mee in de winst die helaas maar 200 euro per jaar bedroeg omdat er verbeteringen aan het pand betaald moesten worden. Via weer een andere stichting dienden ze wel de huur van het pand op te brengen. Niemand had zicht op de consequenties van die laatste bepaling.
Men had de vrouwen voorgeschoteld dat de maatschap de beste oplossing was. ‘De belasting had namelijk gewild dat ze in loondienst gingen werken en dat zou slecht voor de vrouwen zijn, want dat betekent het faillissement van de  zaak.’ Deze formulering komen we vaak tegen en dient niet zelden om de prostituees te bewegen mee te betalen aan een beroep tegen deze beslissing. Het is overigens niet zo dat de belasting kan willen dat er in loondienst wordt gewerkt. De belastingdienst constateert dat er te oordelen naar de feiten en omstandigheden, bijvoorbeeld een gezagsrelatie, dus een loondienstverhouding heerst. Dit valt niet te ondervangen met een maatschap want ook in dat geval kijkt de belastingdienst naar de feiten en omstandigheden waaronder iemand werkt. En in de club in kwestie heersen wel degelijk gezagsverhoudingen. Met andere woorden, de maatschap is geen ontsnappingsroute uit loondienst.

zoeken

Sponsors



Lotgenoten Forum