Voor iedere prostituee is het behouden van een goede lichamelijke gezondheid van groot belang. Je lichaam is immers je ‘kapitaal’ en je zult er alles voor over hebben, om jezelf gezond te houden.
Gezond blijven heeft alles te maken met een goede balans tussen in- en ontspanning. Dit heeft invloed op zowel je lichamelijke als ook je geestelijke gezondheid.
Josine is 37 jaar en werkt al sinds jaren in clubs en in de escort: “Ik hecht er veel belang aan om goed eruit te zien. Daar voel ik me goed bij. Iedere dag sta ik zeker drie kwartier voor de spiegel voordat ik ga werken. Dat doe ik niet alleen voor de klanten, maar in eerste instantie voor mezelf.”
Werken in de prostitutie kan lichamelijk erg uitputtend zijn en het vinden van een goede balans is soms erg moeilijk. Maar ook psychisch vereist het vak veel van je. Een hoge werkdruk en onregelmatige werktijden dragen eraan bij dat je soms niet aan de nodige ontspanning toekomt. Veel klachten die vaak genoemd worden door prostituees, zoals hoofdpijn, rugklachten, buikpijn en sommige vaginale infecties hebben dan ook te maken met stress. Josine: “Ik vind het een zwaar vak, niet alleen het onderhandelen met klanten, maar ook dat je alles wat hij heeft doorgemaakt aan moet horen. Soms zijn dat heftige verhalen. En die neem je toch mee naar huis. Als je dan niet aan je rust toekomt of af en toe heel iets anders doet, zoals bijvoorbeeld naar de bioscoop gaan, dan zal het je snel opbreken. Wat ook goed werkt voor mezelf is af en toe een maandje vrij nemen. Zorg, dat je genoeg geld hebt om even een paar weken niet te hoeven werken. Het is goed en gezond om af en toe afstand te nemen van je werk.”

Beweging
Een beproefd middel tegen stress is beweging. Als je het op kan brengen om regelmatig te sporten,  krijg je veel meer dan alleen een mooi lichaam. Je gaat je ook geestelijk sterker voelen, want door sporten maakt je lichaam endorphine aan, het zogenaamde ‘gelukshormoon’. Maar een wandeling in de buitenlucht zorgt ook al voor de aanmaak van dit hormoon. Als je dus geen tijd hebt om te sporten, zorg dat je in ieder geval iedere dag een uurtje buiten komt.
Josine: “Ik ben niet iemand van de sportschool, dat is niets voor mij. Wat ik wel probeer om regelmatig te doen zijn eenvoudige oefeningen thuis, zoals een beetje stretchen en opdrukken. Dat in combinatie met een lekker ontbijt is voor mij de perfecte start van de dag.”
Je geestelijk sterk voelen is van essentieel belang voor je werk. Je krijgt vanzelf een andere uitstraling, wat je in het onderhandelen met je klanten ten goede kan komen. Bovendien: als je straalt van binnen is de buitenkant vanzelf mooi. 

Een aantal tips voor je innerlijke en uiterlijke schoonheid:
• Een regelmatig werkritme
• Voldoende beweging
• Massage
• Sauna
• Yoga
• Gezonde voeding
• Rust rond maaltijden
• Tijd voor jezelf nemen
• Voldoende slaap
• Een vaste rustdag per week
• Af en toe naar de zonnebank
• Weinig alcohol en sigaretten

Slaap en voeding
Josine: “Het allerbelangrijkste om er goed uit te zien is voor mij voldoende slaap. Ik probeer iedere nacht op z’n minst zes uur te slapen. Meer is natuurlijk beter, maar zes uur is genoeg voor me. Vaak kom ik om 5 uur s’ochtends naar huis van mijn werk in de escort of in clubs. Dan trek ik de stekker van de telefoon eruit en ben voorlopig voor niemand bereikbaar. “
Veel prostituees werken ’s avonds en ’s nachts. Daardoor loop je makkelijk kans op slaaptekort, want ook overdag is er meestal van alles te regelen. Als gevolg hiervan schiet een regelmatig slaappatroon er makkelijk bij in. Dit heeft weer gevolgen voor je eetgewoontes. Veel mensen kunnen ’s ochtends niet ontbijten, en gaan dan in de loop van de dag leven van allerlei snelle, vaak vettige hapjes tussendoor. Probeer alternatieven te bedenken, pak in plaats van patat een loempia, in plaats van een Mars een ‘gezonde snack’ zoals Balisto en drink sapjes in plaats van Cola.
Josine: “Soms eet ik twee of drie dagen geen warme maaltijd, het komt er gewoon niet van. Dat ga je toch merken, je voelt je een beetje rot van binnen. Als ik dan weer een goede maaltijd krijg voel ik me meteen rustiger en meer ontspannen. Je staat dan toch sterker in je schoenen, ook naar de klanten toe. Ik voel me dan niet alleen fysiek weerbaarder, maar ook mentaal.”
Genoeg drinken is erg belangrijk, want water voert afvalstoffen af naar je darmen, blaas, longen en huid. Door genoeg te drinken (minimaal anderhalve liter per dag) voorkom je uitdroging, raak je minder uitgeput, voorkom je spierkrampen en een droge huid.
Als je geen honger hebt, kan dat ook wijzen op een vitaminetekort. Vitamine A en C bevorderen de eetlust.

Een aantal tips voor gezonde voeding:
• Drink ’s ochtends als je moeite hebt met ontbijten een verse jus;
• Drink 11/2 tot 2 liter water per dag;
• Eet minimaal 2 stuks fruit;
• Eet minimaal 1ons groenten;
• Als je moeite hebt met eten, probeer dan over de dag verspreid een aantal kleine hapjes te nuttigen;
• Vermijd fast food.

Tekst Rudi van der Berg

Nederlandse en buitenlandse vakvrouwen zijn al jaren geleden overtuigd van de noodzaak van veilige seks. Niettemin wordt er onder economische druk een enkele keer onveilig gewerkt. We zien het aanbod van onveilige orale seks nog op bepaalde ‘prijskaarten’ in de clubs staan. Dit laatste is in strijd met het ‘zelfstandig ondernemerschap’ van de sekswerkers – die mogen immers zelf hun prijzen bepalen – en is bij loondienst een reden voor de arbeidsinspectie om in te grijpen.

Jaren geleden is al betoogd dat een verplichte soa  controle geen zin heeft. Ook in Duitsland heeft men het om die reden afgeschaft. Niettemin eisen sommige exploitanten nog steeds een gezondheidsverklaring van prostituees die als zelfstandige prostituees aan het werk willen. Dit geeft alleen maar schijnveiligheid, een dag na het afgeven van zo’n papier kan een prostituee alsnog besmet worden. In minstens één geval vraagt zelfs een gemeente in Nederland  zo’n gezondheidsverklaring.
Het is maar de vraag of gemeenten en exploitanten  dat mogen eisen van zelfstandig ondernemers. Het mag alleen als vooraf advies is gevraagd aan een arbodienst, dat is een instelling die bepaalt hoe te handelen in het geval van arbeidsongeschiktheid. Voor zover wij weten is geen exploitant aangesloten bij zo’n arbodienst. De zogeheten clubartsen, degenen die deze ‘keuringen’ verrichten zijn daarom ook niet door zo’n arbodienst bevoegd gesteld. Krachtens de wet op de Medische Keuringen moeten de medische eisen  al voor de aanvang van de sollicitatieprocedure schriftelijk zijn vastgelegd. Ook dat is volop niet het geval. Bovendien. mag pas aan het eind van de sollicitatieprocedure zo’n medische keuring van de kandidaat worden gevraagd.  Een briefje van de dokter als voorwaarde om al te kunnen solliciteren is dus uit den boze. Tot slot is duidelijk gesteld dat een hiv test NIET thuis hoort in een aanstellingskeuring. Zo mag aan een chirurg geen hiv test worden gevraagd. Wat al helemaal niet mag, is dat een keuringsarts de uitslag direct aan de exploitant geeft, wat nog steeds gebeurt. Dit is weer in strijd met de Wet op de Medische Behandeling.

Een deel van deze problemen wordt veroorzaakt doordat men prostitutie en soa te veel met elkaar identificeert. Het uitgaanscircuit  is immers  ook een bron van soa –besmetting. Het is ook niet altijd juist om prostitutie-activiteiten als oorzaak van besmetting van hiv of andere soa te zien. Het valt immers niet altijd te achterhalen of men tijdens een privé of in een beroepsmatig contact besmet is geraakt. Dat is vooral een probleem met nieuwkomers in de prostitutie, bijvoorbeeld uit landen waar soa- preventie niet optimaal is.
De Rode Draad houdt zich niet met soa voorlichting bezig. Deze taak wordt al zeer deskundig uitgevoerd door de medewerkers van de GGD, aangestuurd door de st. soa’aids. (Voor deskundig advies en voorlichting, zie adressen hieronder) 
Voor De Rode Draad is soa preventie een onderdeel van goede werkomstandigheden. In andere sectoren geldt dat ook voor een gezonde werkomgeving.. Bij prostituees vindt echter niet iedereen dat vanzelfsprekend. Sommige denken dat het andersom ook werkt: als je goede voorlichting geeft over soa zullen de wantoestanden op de werkvloer van prostitutiebedrijven als vanzelf verdwijnen. In veel landen moeten organisaties als de onze wel  een dergelijke redenering  ophangen, omdat ze alleen subsidie krijgen als ze aan aidspreventie en soa voorlichting doen. Wij vinden dat het andersom is: als de situatie op de werkvloer goed is geregeld, dus als prostituees echt zelfstandige ondernemers zijn of juist in loondienst zijn met alle rechten van dien, kan niemand ze meer dwingen tot onveilige seks.
Helaas horen we dat dit nog niet overal het geval is. Nog  te veel exploitanten verwachten dat prostituees orale seks zonder bescherming bieden. En de exploitanten reageren weer op de vraag van klanten. En die spelen op hun beurt de vrouwen weer uit met teksten als: ‘dan ga ik wel naar een ander die het wel doet’. Met het huidige droevige prijspeil, geeft een aantal prostituees dan maar toe. Het is van belang klanten erop te wijzen dat dit risico’s voor prostituees meebrengt. Aan die voorlichting wordt overigens hard gewerkt. (Bijvoorbeeld in het soa hoekje op hookers.nl).
De tijd dat prostituees eenzijdig als haard van geslachtsziekten werden aangemerkt, is al lang voorbij. Ook de verantwoordelijkheid van klanten wordt nu erkend.
Waar helaas nog weinig aandacht voor is zijn de gezondheidsrisico’s van prostitutie die niet direct een gevaar voor de gehele volksgezondheid opleveren. Dit gaat om de gevolgen van de onregelmatige werktijden, de verhoogde kans op blaasontstekingen, de longaandoeningen door teveel in schaarse kledij in de deuropening te moeten staan en baarmoederklachten van prostituees.

Gezondheidsvoorlichting

Stichting SOA*aids Nederland
Keizersgracht 390-392, 1016 GB Amsterdam, tel. 020- 626 26 69
SOA infolijn 0900-910 91 06
Produceert voorlichtingsmateriaal op het gebied van SOA’s en verzorgt landelijke campagnes.

GGD
In de meeste Nederlandse steden zijn regiokantoren van de GGD gevestigd. Er bestaat geen landelijk kantoor, dus plaatselijke telefoonnummers zijn te vinden in het telefoonboek.
De GGD bezoekt (o.a.) prostituees op hun werkplek, geeft voorlichting en doet (gratis) soa en HIV-tests. Ook is het mogelijk een afspraak te maken voor (medisch) advies en onderzoek.

Soms staat in advertenties de raadselachtige afkorting: Fr..Z.C.T.E. Dit betekent: Frans Zonder Condoom Tot het Einde… Met andere woorden, de adverteerder biedt onveilige orale seks aan. (Met dank aan het woordenboek van de VER)
In veel gemeenten is het verboden met onveilige seks te adverteren. Het verbod op reclame voor onveilige seks impliceert dat men ook niet mag concurreren met de suggestie ‘soa’ vrij te zijn. Dus ook adverteren met veilige seks is suspect. Met andere woorden, veilige seks moet iets vanzelfsprekend zijn waarover niet te onderhandelen valt.

Het idee om medische controle van overheidswege verplicht te stellen, is al jaren geleden als ongewenst en stigmatiserend van tafel geveegd. Het impliceert namelijk een periodieke registratie bij een overheidsinstelling. De ervaring in Duitsland waar die verplichting tot voor kort bestond, leert dat prostituees zich daaraan proberen te onttrekken. Verplichte controle geeft bovendien slechts schijnzekerheid, want een besmetting met het hiv-virus is pas na een maand of drie aantoonbaar. Iemand kan al zonder dat hij het merkt direct na de controle besmet raken. Bovendien kunnen klanten de indruk krijgen dat ze het condoom wel achterwege kunnen laten, ‘want de dokter is pas geweest’. Een verplichting van overheidszijde is trouwens niet nodig; prostituees laten zich in de regel vrijwillig controleren.
Exploitanten zijn verplicht een safe seks beleid te voeren en mogen prostituees nooit weerhouden een arts te bezoeken. Aangezien exploitanten ze vaak een 'speciale clubarts' adviseren, kan dat ten koste van de vrije artsenkeuze gaan. Veel clubs hebben contracten met deze artsen die niet altijd even correct handelen. Zo verklaren ze soms gezonde vrouwen ziek om ze maar medicijnen te kunnen verkopen.
Ook is de kans op fouten groot. Te vaak hebben zij bijvoorbeeld een syfilisbesmetting niet opgemerkt. Clubartsen hebben over het algemeen, doordat zij ambulant werken, niet de juiste laboratoriumfaciliteiten bij de hand.
Er zijn in het verleden enkele incidenten geweest waarbij prostituees moesten worden behandeld tengevolge van mishandeling door een klant. De clubarts overlegde in zo’n geval met de exploitant of er wel of geen aangifte mocht worden gedaan.                          
Ook staan enkele clubartsen bekend om de soepelheid waarmee ze voor Nederland illegale vermageringspillen en pijnstillers verstrekken. Behalve bij hun technische mogelijkheden en vakkennis, zijn er kritische kanttekeningen te plaatsen bij hun opvattingen over beroepsethiek. Enkele van deze artsen handelen in strijd met De Wet op de Medische Behandeling door de uitslagen aan exploitanten te verstrekken. Soms verzuimen ze zelfs de uitslag aan de prostituees mee te delen, wat wel zou moeten. Ook doen ze weinig tegen dubieuze vormen van zelfmedicatie. Zo wordt in sommige huizen gewerkt met ‘bye bye crème’, een middeltje dat na een ‘ongelukje’ alle risico’s zou wegnemen.
Tevens hebben zij zelden aandacht voor andere gezondheidsproblemen dan soa die bij prostituees ook voorkomen zoals rugklachten, blaasontstekingen, ontstoken eileiders en aandoeningen aan de luchtwegen.
Uit Den Haag kregen we klachten over het optreden van een zo’n clubarts. Hij zou veel geld vragen, onder een hoedje spelen met een exploitant die illegaal Zuid-Amerikaanse vrouwen laat werken, vrouwen als ziek diagnosticeren die dat niet waren (om geld voor medicijnen) en (omdat hij niet over het juiste instrumentarium beschikte) vrouwen gezond verklaren die wel een soa  hadden. Ook hij gaf de uitslagen aan exploitanten door en werkte mee aan door sommige clubs verplicht gestelde medische keuringen, eveneens een laakbare praktijk. Deze arts was ten gevolge van een berisping van wat destijds het Medisch Tuchtcollege heette op non –actief gezet.
Prostituees moeten zelf kunnen kiezen of ze wel of niet van zo'n clubarts gebruik willen maken. Indien ze dat wel willen, behoren deze artsen aan de prostituees nota's te overhandigen met de kosten van de geleverde diensten Inmiddels hebben de GGD’ en samen met de St. Soa-aids dit probleem met de clubartsen opgepakt. En al enige jaren geleden heeft de st. soa bestrijding (Nu St.Soa-aids) een uitstekend protocol voor de controle ontwikkeld.

Dat prostituees in de rottigste panden zitten is niet nieuw. In Frankrijk bijvoorbeeld dacht men aan het begin van de achttiende eeuw dat epidemieën door kwalijke dampen werden veroorzaakt, die onder meer vrijkwamen bij rottingsprocessen van vloeren en muren. Oude huizen moesten, voordat ze geschikt waren voor bewoning, een tijdje door prostituees worden bevolkt. Zij konden dan de gevaarlijke gassen opsnuiven, zodat de echte bewoners er niet meer ziek van konden worden. De arbeidsomstandigheden – dus de omstandigheden op het gebied van gezondheid en veiligheid- zijn sindsdien sterk verbeterd. De legalisering van relaxbedrijven heeft daar een impuls aan gegeven. Bij de meeste bedrijven ziet het er brandschoon uit. Maar er zijn uitzonderingen. Een enkele keer komen we tijdens bedrijvenbezoek in vieze tenten. Soms zie je geen hand voor ogen en delen we op de tast onze folders uit. Illegale bedrijven, dat wil zeggen relaxhuizen die geen vergunning hebben, zijn bijna altijd smerig.
Teneinde een vergunning te krijgen moeten relaxbedrijven aan hygiënische eisen voldoen. Maar hygiënische eisen van wie? Van de GGD? Van de arbeidsinspectie? Van de gemeente? Er is nog geen overeenstemming tussen deze verschillende instanties die allemaal regels uitvaardigen. Het kan zijn dat de gemeente een ander aantal wc’s voorschrijft dan de arbeidsinspectie.
Veel gemeenten hebben met de beste bedoelingen hygiënische normen opgesteld. Zo heeft een van de grote steden bepaald dat er iedere dag schone lakens op de bedden moeten komen. Deze gemeente heeft echter verzuimd erbij te vermelden wie voor de schone lakens moet zorgen, ervan uitgaand dat dit vanzelfsprekend de verantwoordelijkheid van de exploitant is. Maar nee, een aantal exploitanten meent dat de dames iedere avond de lakens thuis in de wasmachine moeten stoppen. We komen ook op andere plekken waar prostituees tussen de klanten door de was moeten doen.
De Zweedse romancier August Strindberg beschreef het huwelijk als een was- en strijkinrichting. Hetzelfde had hij van sommige bordelen kunnen zeggen.