Exploitanten zullen je vertellen dat loondienst een ramp voor je is. Waarschijnlijk bedoelen ze dat ze geen sociale lasten willen betalen. Wij van De Rode Draad hebben geen voorkeur of zelfstandig ondernemerschap. Het maakt ons niet uit, als het maar goed geregeld is. Toch willen we je informeren over de voordelen van loondienst.

- Discussie in de Rode Lantaarn, november 2003
Wat moet je als sekswerker met loondienst?
Je hebt te horen gekregen dat je geen zelfstandige ondernemer meer bent maar dat je in een dienstverband (in loondienst) werkt. Wat betekent dat? Hieronder staan een paar belangrijke zaken.
1. Loondienst betekent dat je loon – dus geld- krijgt.
2. De boekhouder van de exploitant moet je maandelijks of wekelijks een loonstrookje geven waarop staat wat je hebt verdiend.
3. Op het loonstrookje staat een netto en een bruto bedrag. Netto is het bedrag dat je krijgt. Het bruto bedrag is hoger omdat er de sociale lasten die de exploitant voor jou betaalt in verrekend zijn.
4. Je hoeft geen BTW meer te betalen. Je bent immers geen zelfstandige ondernemer meer. Je hoeft je dus niet meer druk te maken over controles van de belastingdienst. Dat is een probleem van je baas geworden. De exploitant betaalt zelf wel BTW over zijn omzet. Hij mag je niet vragen mee te betalen aan zijn BTW afdracht.
5. Je hoeft geen boekhouding meer bij te houden. Je hebt dus ook geen boekhouder meer nodig. Je moet alleen je loonstrookjes bewaren. Die heb je nodig om één keer per jaar je belastingformulier in te vullen of om eventueel een uitkering aan te vragen.
6. Wanneer je ziek bent, moet de exploitant je de uren die je in dienst bent uitbetalen.
7. Je moet de exploitant een kopie van je paspoort geven. In de praktijk moest je dat meestal toch al, ook al was je zelfstandig ondernemer. Het verschil is dat de belastingdienst nu ook precies weet in welk bedrijf je nu werkt. Maar dat wisten ze ook al, want als het goed is, staat het adres op je bonnen. Je kunt jezelf nog steeds gewoon dienstverlener blijven noemen. De belastingdienst mag aan derden nooit vertellen wat voor diensten je precies verleent.
8. De meeste exploitanten zullen je een nul- uren contract aanbieden. Dat heet ook wel oproepcontract. Hij mag je nooit voor maar één uurtje betalen. Ook al heeft hij je maar één uur nodig, dan moet hij je minstens drie uur betalen.
9. Hij moet je minstens 7,30 euro bruto (netto 6,03) per uur betalen.
10. Hoeveel of hoe weinig hij je ook betaalt: hij mag je NOOIT dwingen met een klant naar bed te gaan, je bepaalde seksuele handelingen opleggen of langer bij een klant te laten blijven dan je zelf wilt.
11. Let op: die 6 euro is een minimum. Niemand kan van je verwachten dat je voor dat bedrag de klanten bedient. In feit kan de exploitant voor dat bedrag niet meer dan je aanwezigheid vereisen. Het is een basisbedrag. Wanneer je in loondienst bent, is het normaal dat je een taakomschrijving krijgt of zelf maakt. Dat voorkomt ook dat je bijvoorbeeld de wc’s moet schoonmaken als er geen klanten zijn. Leg op papier vast wat je doet als er geen klanten zijn en ook wat je wilt doen als ze er wel zijn.
12 Hij mag nooit tegen je zeggen: ‘Ik betaal je en nu heb je alles te doen wat ik je opdraag’.
13 Hij kan je niet onbeperkt op een nul urencontract laten werken. Op grond van de zogeheten flexwet moet je een vast contract krijgen wanneer je: Drie maanden iedere week of twintig uur per maand voor dezelfde baas hebt gewerkt. Wanneer dat minstens drie maanden heeft geduurd dan krijg je sowieso het gemiddelde aantal per maand dat je in feite hebt gewerkt, vergoed, ook al is er geen werk. Het voordeel van een vast contract is dat je niet meer zomaar ontslagen kunt worden.
voorbeeldJe hebt drie maanden gewerkt. De eerste maand werkte je 30 uur. De tweede maand 21 uur en de derde maand 24 uur. Je hebt dan in totaal 75 uur in drie maanden gewerkt. Dat is gemiddeld 25 uur per maand. Dus de vierde maand, krijg je 25 uur uitbetaald, ook al komt er die vierde maand bij wijze van spreken maar één klant voor jou.
14. Veel exploitanten zullen je vertellen dat ze de zaak gaan sluiten omdat ze de sociale lasten niet kunnen betalen. Als jouw exploitant dat doet, ben je onvrijwillig werkloos ook al had je nog geen arbeidscontract. Ga na je of je recht hebt op een werkeloosheidsuitkering.
15. Sommige exploitanten zullen naar de rechter willen om de constatering van de belastingdienst dat je in een dienstverband werkt aan te vechten. Een enkeling zal zeggen dat hij dat in jouw belang doet en dat je hem daarin financieel of anderszins moet ondersteunen. Doe dat niet! De kans is klein dat hij zo’n rechtszaak wint en het gaat je veel geld kosten. In het ergste geval kan de rechter vinden dat je medeplichtig aan fraude bent.
16. Ga er nooit mee akkoord dat je een slaapplek, maaltijden of plastische chirurgie terug moet betalen met werk. Uitbetaling gebeurt in GELD en niet in spullen of diensten. Laat je niet afschepen met een gunstige plek op het dienstrooster als enige beloning.
17. Als je klachten hebt over de hygiënische omstandigheden op je werk, mag je de arbeidsinspectie erbij roepen.
18. Je hoeft je niet meer te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid.
19. Het FNV werkt aan modelcontracten voor dienstverbanden in de seksindustrie.
‘Loondienst is een schending van mensenrechten’, was lang een gevleugelde uitspraak van exploitanten. Een van de belangrijkste kenmerken van loondienst is dat er gezag wordt uitgeoefend, door bijvoorbeeld aanwijzingen te geven over de manier waarop gewerkt moet worden. En exploitanten vinden dat seksuele handelingen niet in een gezagsrelatie kunnen plaatsvinden, een standpunt waar De Rode Draad het mee eens is. Een gezagsrelatie over de wijze waarop en met wie seksuele relaties worden aangegaan is strijdig met het beginsel van de seksuele autonomie van sekswerkers. Het probleem is echter dat veel exploitanten dit met de mond belijden maar zich in de praktijk niet zo veel aan mensenrechten gelegen laten liggen. Zo horen we nog vaak dat prostituees geen klanten mogen weigeren of verplicht worden klanten onveilige orale seks te bieden.
Het gezag van de exploitant strekt zich ook uit over activiteiten die niet direct tot seksuele dienstverlening kunnen worden gerekend. We kennen zelfs een voorbeeld waarbij een prostituee in haar vrije tijd bepaalde kranten moest lezen om later het gesprek met de clientèle enig cachet te kunnen geven. Overigens is dat soort ‘dienstaanwijzingen’ wel geoorloofd in een loondienstsituatie.
De grootste pijn voor exploitanten is dat loondienst betekent dat ze sociale lasten voor de vrouwen moeten betalen en niet meer gratis van de aanwezigheid van vele vrouwen kunnen profiteren. In loondienst krijgen vrouwen daar wel voor betaald. Exploitanten voeren in dat geval het in exploitantenkringen klassieke argument aan dat prostituees zich bij het minste geringste ziek gaan melden.
Er is heel lang gesteggeld over de mensenrechtenkwestie en andere praktische bezwaren zoals ontslagrecht, opzegtermijnen, proefperioden en taakomschrijvingen. Het ene na het andere concept arbeidscontract verdween in de prullenbak. Dat weerhield de belastingdienst en het UWV er niet van op grond van de werkelijke gang van zaken, vast te stellen dat er door de gezagsverhouding in vele clubs wel degelijk sprake was van loondienst. De afwezigheid van een arbeidscontract is daarvoor geen belemmering. Maar ook al wordt er loondienst geconstateerd, dat wil niet zeggen dat prostituees daar de voordelen van genieten. Zij ondervinden alleen de nadelige kanten. Ze verliezen hun relatieve zelfstandigheid, moeten zich met naam en toenaam bij de exploitant melden en worden soms zelfs gedwongen om toch BTW te betalen, die vervolgens in de zak van de baas verdwijnt. Ze krijgen meestal ver beneden het minimumloon betaald.
Het afgelopen jaar is de discussie door de eis met modelcontracten te komen in een stroomversnelling geraakt.Er zijn nu eindelijk modelcontracten voor loondienst in de maak. De constructie wordt waarschijnlijk als volgt: alles wat een vrouw doet voordat het tot seksuele dienstverlening komt kan in loondienst gebeuren: animeren, gastvrouw spelen en lichte barwerkzaamheden. Wanneer een prostituee overgaat tot seksuele dienstverlening, volgens ons vanaf het moment waarop een klant een sekswerker aanraakt, wordt de prostituee (tijdelijk) zelfstandige ondernemer. (Zie ook onder Zzp, Modelcontracten en Arbeidsrelaties.)
Uitzendbureau
- Sollicitatie bij een madame
Hoewel er altijd veel media- aandacht is geweest voor plannen voor uitzendbureaus voor prostituees, zijn die nooit gerealiseerd. De eerste plannen dateren uit 1994 toen het PIC (Prostitutie Informatie Centrum) vlak na haar opening een uitzendbureau begon en al spoedig sloot omdat het geen haalbare kaart was.
In 1996 is in Drente een wereldschokkend initiatief genomen tot een uitzendbureau voor prostituees. Dit bleek malafide te zijn.
In 1996 lanceerden twee juristen een plan om buitenlandse prostituees legaal krachtens de Wet Arbeid Vreemdelingen via een uitzendbureau te laten werken. Dit plan kreeg veel publiciteit en daar bleef het bij.
Na de val van De Muur konden uitzendbureaus profiteren van de deregulering van het uitzendwezen door schijnconstructies voor bijvoorbeeld illegale Polen te ontwerpen. Zij wilden prostituees ook wel ‘meenemen’ in hun aanbod. Zo was er een uitzendbureau voor steigerbouwers dat ook bereid was ‘huisvrouwtjes die een wip wilden maken voor het minimumloon in loondienst te nemen’.
In 2000 ontstond er weer een nieuw uitzendbureau dat anoniem prostituees zou leveren via het CWI (Centrum voor Werk en Inkomen). Men adverteerde zelfs. De Rode Draad heeft zogenaamd gesolliciteerd, maar het bewuste uitzendbureau kon bijvoorbeeld niet eens zeggen of het beloofde bruto bedrag per maand voor parttime of fulltime werk was. Wederom veel publiciteit en weinig inhoud. Tot nu toe heeft nog geen van de grote uitzendbureaus belangstelling voor de branche getoond. De Rode Draad pleit voor het inschakelen van reguliere bureaus die het keurmerk van de uitzendbranche voeren.
BV

- De architect Carel Weeber heeft (voor de grap) een ideaal eroscentrum ontworpen.
Het een na het andere bureau bedenkt plannen om loondienst in de prostitutie te vermijden. Een van die constructies is de prostituee een eigen BV (Besloten Vennootschap) te laten oprichten. De bedoeling is dat de gezagsverhouding bij de BV wordt gelegd en niet bij de exploitant. Een van de nadelen van deze constructie is dat een prostituee op de dag van inschrijving als BV over een bedrag van 18000 euro moet beschikken. Bij wie leent ze dat als ze dat niet heeft? Bij exploitanten of maakt ze zich van andere intermediairs afhankelijk?
Ten tweede moeten prostituees al een flink bedrag betalen voor wat we gemakshalve maar de ‘auteursrechten’ voor deze constructie noemen, naar verluidt zo’n 700 euro en een behoorlijk bedrag per maand voor de verzorging van de administratie. Dit heeft ook nog het nadeel dat ze ‘deze auteursrechten’ schenden als ze derden inzage geven in de contracten. In de praktijk betekent dit dat ze niemand om advies kunnen vragen. Ten derde is het niet duidelijk hoe de anonimiteit van de individuele prostituee wordt gewaarborgd. Een BV moet immers bij de Kamer van Koophandel staan ingeschreven, wat een vermelding met naam en huisadres in het handelsregister impliceert.
Ten vierde moet er nog een tweede aandeelhouder zijn. Wie is dat en welke bevoegdheid heeft die? Ten vijfde krijgt een prostituee problemen als ze wil stoppen en een uitkering bij de sociale dienst moet aanvragen. Ze bezit immers 18.000 euro die ze uit haar BV kan halen?
En last but not least – de BV constructie is geen enkele waarborg dat er geen loondienst zal worden geconstateerd. De belastingdienst en UWV kijken immers naar de ‘feiten en omstandigheden’ waaronder iemand werkt en laten zich niet om de tuin leiden door een pak papier waarin staat dat betrokkene zelfstandige ondernemer is. Al met al is zo’n BV een omslachtige constructie die de prostituee heel veel kost en haar weinig oplevert, haar afhankelijk maakt en de geldstroom doet afbuigen naar ‘bureautjes’.
Modelcontracten
- Blad van het FNV met aandacht voor de arbeidsrelaties in de prostitutie.
De Rode Draad heeft het gebrek aan duidelijkheid ten aanzien van de arbeidsrelaties: loondienst of zelfstandig ondernemerschap, op de politieke agenda gezet. Dit heeft tot genoegen van De Rode Draad tot de motie van de kamerleden De Pater/Griffith geleid. Naar aanleiding hiervan heeft het Ministerie van Sociale Zaken opdracht gegeven modelcontracten voor het werken in de prostitutie op te stellen. Partijen in deze onderhandelingen zijn MKB (Midden en Klein Bedrijf) organisaties van exploitanten enerzijds en De Rode Draad/Vakwerk/ FNV anderzijds. Dit is een ingewikkeld ‘samen op weg’ proces. Inmiddels liggen er modelcontracten voor het werken als zelfstandige ondernemers in clubs en privé-huizen ter beoordeling bij het Ministerie van Financiën en het UWV. Over de raamhuurcontracten is nog geen overeenstemming bereikt. Op het gebied van loondienst moet als vordering worden aangemerkt dat exploitantenorganisaties tegenwoordig bereid zijn dit te bespreken. Net nu er schot zit in het bepalen van de arbeidsrelaties valt een belangrijke partij in de onderhandelingen hierover, De Rode Draad, weg. Dit betekent dat exploitanten kunnen doorgaan met eenzijdig de arbeidsverhoudingen te bepalen, slechts gecontroleerd door de belastingdienst en het UWV. Deze twee instanties hebben ons er terecht op gewezen dat het regelen van de arbeidsrelaties niet tot hun takenpakketten behoort. De prostituees die in deze situatie in de knel komen- bijvoorbeeld doordat ze door exploitanten gedwongen worden beroep aan te tekenen tegen loondienst- kunnen nergens meer terecht. (2005)











