Voormalig politiebureau in Sydney.

Tegelijk met de legalisering van prostitutiebedrijven is er een identificatieplicht ingevoerd voor prostituees die zelfstandige ondernemers  zijn. Andere ondernemers hebben die plicht niet. Werknemers, of ze nu wel of niet in de prostitutie werken, moeten altijd een kopie van hun identititeitsbewijs afgeven.
De politie of gemeentelijke controleurs mogen alle prostituees vragen om hun papieren te tonen. Maar in Nederland kennen we (nog) geen draagplicht van identiteitsbewijzen. Zoals veel andere burgers laten prostituees hun papieren meestal uit veiligheidsoverwegingen thuis. Zij moeten daarom altijd in de gelegenheid worden gesteld hun papieren op een later tijdstip te tonen. In veel gevallen zullen politiebeambten niet bereid zijn de sekswerkers naar hun woning of verblijfplaats te begeleiden. Deze vrouwen worden bijvoorbeeld de volgende dag op het bureau ontboden om hun paspoort te laten zien. Soms zullen prostituees daar niet aan kunnen voldoen. Soms zullen ze dit ook niet willen. In het laatste geval kunnen zij beschuldigd worden van het niet opvolgen van een dienstbevel. Sekswerkers verkeren in verwarring omtrent wanneer ze dit aangewreven kan worden.
Veel exploitanten beweren dat ze een kopie van de paspoorten van de prostituees die als zelfstandige ondernemer bij hen werken moeten bewaren omdat ze anders problemen met de politie krijgen, een argument dat geen enkele wettelijke basis heeft, maar wel veel onrust veroorzaakt. De identificatieplicht is bedoeld als maatregel tegen exploitanten die illegalen te werk stellen, maar treft zo vooral prostituees in hun privacy. Het zal ze nodeloos het gevoel geven dat zij en niet de exploitant gecriminaliseerd worden. Weliswaar wordt in andere horecagelegenheden wel eens om een identiteitsbewijs gevraagd, maar dan geldt dit voor alle aanwezigen en worden die acties niet uitgevoerd op grond van verdenking tot een beroepsgroep te behoren.
Er is nog een ander probleem in de uitvoering. De betreffende ambtenaren zullen precies moeten weten wie ze in een bedrijf wel en wie ze niet om een persoonsbewijs kunnen vragen. Zij moeten dus in staat zijn mannen en vrouwen als prostituee te herkennen op plaatsen waar dit onduidelijk is. Wij denken hierbij aan jongensclubs, parenclubs en andere plekken waar mensen samenkomen voor al of niet betaald erotisch vertier.
De dienstdoende controleur mag de gegevens niet opschrijven. Wij krijgen echter klachten dat dit wel gebeurt. Namen en adressen worden zonder opgaaf van reden opgeschreven.
De meest vreemde redenen worden gegeven zoals de wens om te controleren of de betreffende vrouw wel bij de gemeente waar ze werkt is ingeschreven. Een onzinnige exercitie, want veel prostituees werken om privacy redenen niet in de gemeente waar ze wonen. Ook is ons een keer toegevoegd dat men de aantekeningen pas vernietigt, ook al gaat het om een struise Nederlandse dame van een jaar of veertig, als duidelijk blijkt dat ze geen slachtoffer is van mensenhandel.
De wet bevat echter nog meer onduidelijkheden. Zo mag een agent adressen en dergelijke noteren als hij/zij dat in zijn beroepsuitoefening noodzakelijk acht. Dit kan worden uitgelegd als een verkapte herinvoering van de vermaledijde politieregistratie.
Reeds in 1997 heeft de Registratiekamer – de instelling die nu de naam College voor Bescherming Persoonsgegevens draagt – bepaald dat politieregistratie louter en alleen op het feit van het behoren tot een beroepsgroep niet is toegestaan. Politieregistratie van prostituees is alleen in individuele gevallen gerechtvaardigd:
- wanneer de prostituee wordt verdacht van een strafbaar feit
- en wanneer er een vermoeden van mensenhandel is.
Wat het laatste betreft: de politie heeft daarvoor een lijst van signalen opgesteld die in een bepaalde combinatie een vermoeden van mensenhandel rechtvaardigen. Dit is een weloverwogen lijst en als een vrouw hoog scoort dan is ze inderdaad waarschijnlijk een slachtoffer van mensenhandel. Dit leidt tot het zogeheten slachtoffervolgsysteem: de politieregistratie van vermoedelijke slachtoffers.
De privacy van prostituees wordt ook nog door anderen geschonden. In sommige bedrijven worden vrouwen die als zelfstandige ondernemer werken gedwongen hun privé-gegevens zoals huisadres en telefoonnummer achter te laten. Dit wordt soms misbruikt door de exploitant die dreigt onwetende familieleden op de hoogte te stellen van de aard van hun werk, wanneer zij zich aan zijn regime trachten te onttrekken. Wij krijgen ook klachten van prostituees die vinden dat ze op hookers.nl te herkenbaar worden beschreven.

Pasjes, individuele vergunningen voor prostituees

Prostituees bieden burgemeester Cohen een petitie aan tegen sluiting tippelzone. Foto M. Blaak. Klik op de foto om de petitie tegen pasjes in Rotterdam te lezen.

De kwestie of individuele prostituees een vergunning moeten aanvragen komt de laatste tijd niet meer alleen voor de tippelprostitutie ter sprake.


De vraag of het wenselijk is prostituees individueel vergunningplichtig te stellen is al eerder opgeworpen, te weten in 2003. Destijds kwam de vraag van het overleg mensenhandel van de politie.

Wij zijn geen voorstander, en wel om de volgende redenen die we hieronder nader uitwerken:
1. Het werkt stigmatiserend en zal prostituees de illegaliteit injagen.
2. Het is overbodig, er zijn voldoende middelen om prostituees te controleren, de aanstaande invoering van de opting-in in clubs, privé-huizen, escortbedrijven en nachtclubs betekent een verscherping van de registratie bij de enige instantie waar een beroepsgroep geregistreerd kan worden, namelijk de belastingdienst.
3. Het is moeilijk uitvoerbaar.
4. In plaats van meer regels en wetten te ontwerpen, doet men er goed aan bestaande wetten toe te passen. Bovendien zou men ook een positieve  vorm van certificering kunnen overwegen.

Ad 1. Het werkt stigmatiserend en zal prostituees de illegaliteit injagen. 

Prostituees die zelfstandig ondernemers zijn zonder personeel worden als zodanig door de Belastingdienst maar niet door de Kamer van Koophandel beschouwd. Deze twee instanties hanteren verschillende definities van zelfstandig ondernemerschap. De Kamer van Koophandel stelt strengere eisen aan het zelfstandig ondernemerschap dan de Belastingdienst. Dit betekent in feite dat prostituees dezelfde positie hebben als bijvoorbeeld freelance journalisten. Zij moeten wel een BTW nummer aanvragen maar hoeven zich niet in te schrijven bij de Kamer van Koophandel. Dit laatste vinden prostituees over het algemeen gunstig omdat inschrijving bij de KvK een vermelding in het handelsregister impliceert, wat betekent dat klanten en anderen hun huisadres kunnen achterhalen.
Het beroep van prostituees is nog steeds gestigmatiseerd. Niet voor niets wensen prostituees zoveel mogelijk anoniem te blijven. Dat zal doorkruist worden wanneer zij gedwongen worden als individu een vergunning aan te vragen. Die aanvraag en de toekenning van die vergunning zal gepubliceerd moeten worden, net als bij andere vergunningen.
In 1998 heeft de Registratiekamer, tegenwoordig het College Persoons Bescherming geheten, bepaald dat iemand niet op grond van louter zijn beroep door de politie geregistreerd mag worden.

Ad 2. Het is overbodig

Bij de Belastingdienst zijn veel prostituees geregistreerd als persoonlijk dienstverlener. Binnenkort zal het prostituees onmogelijk worden gemaakt om nog zwart te werken, met andere woorden, zonder een vorm van registratie bij de belastingdienst.
De politie mag echter wel namen van prostituees noteren wanneer zij
1. vermoedt dat de prostituee in kwestie een strafbaar feit heeft gepleegd.
2. vermoedt dat de prostituee in kwestie slachtoffer van mensenhandel is. Daartoe heeft de politie een slachtoffervolgsysteem ontwikkeld. De politie klaagt echter vaak over onvoldoende middelen en onvoldoende mogelijkheden tot opvang van die slachtoffers.
NB: In landen waar men met een dergelijk individueel vergunningensysteem werkt of heeft gewerkt, leert de praktijk dat de illegale prostitutie de legale prostitutie in omvang geheel overvleugelt. (Taiwan, Hongarije).

Ad 3. Het is moeilijk uitvoerbaar

Wie moet de vergunningen gaan verlenen? Dat zijn waarschijnlijk de gemeenten, het is in ons land immers niet gebruikelijk dat een landelijke overheid individuele vergunningen regelt. De meeste prostituees werken niet in de gemeente waar zij wonen. Ook wisselen velen onder hen regelmatig van werkplek en derhalve van gemeente. Tevens merken wij dat een groeiend aantal prostituees in een vorm van bovenlokale bedrijvigheid werkt: de escort.
Stel dat deze uitvoeringsproblemen worden opgelost: hoe bepaalt een gemeente wanneer iemand vrijwillig werkt? Hoe verloopt deze 'intake' met de vele prostituees die geen Nederlands of een andere in Nederland gangbare taal spreken?
Hoe voorkomt men dat de vergunningen verhandeld worden?

Ad 4. Betere alternatieven

Een van de doelstellingen van de legalisering in 2007 was een verbetering van de positie van prostituees. Alle evaluatie- onderzoeken wijzen uit dat deze doelstelling niet naar behoren is gehaald. Vooral de toepassing van de arbeidswetgeving is in gebreke gebleven. (Zie hierover het onderzoek van het Hugo Zinsheimer Instituut en ons rapport Rechten van Prostituees.
Zolang de volgende zaken niet geregeld zijn: uitbetaling bij ziekte, toepassing van het wettig minimum loon, handhaving van de wet op de Aanstellingskeuringen, Handhaving van de Wet op de Medische Behandeling, een juiste toepassing van Concurrentiebedingen en boetesystemen is het een zwaktebod om prostituees weer aan nieuwe regelgeving en uitzonderingsposities te onderwerpen (door ze bijvoorbeeld anders te behandelen dan andere free lancers).
Wij krijgen echter veel telefoontjes van prostituees die vanuit hun eigen woning willen werken maar dat mogen van een gemeente. Zij zouden graag WEL een vergunning willen aanvragen. Wij pleiten ervoor om deze groep ruimhartig van vergunningen te voorzien, en wel voor een lagere leges dan die voor de clubs en privéhuizen gelden. Deze prostituees zijn in de regel niet financieel in staat om de investeringen in de woning te doen die nodig zijn om aan gemeentelijke eisen te voldoen. Zo is ongewenst om van hen te eisen dat ze bijvoorbeeld meerdere wc's in de woning laten aanbrengen. Overigens vinden we het onjuist dat deze prostituees wel vergunningplichtig zijn en een free lance journalist die vanuit zijn/haar huis werkt, niet.
De wens individuele vergunningen te verlenen aan prostituees is waarschijnlijk ingegeven door het streven onvrijwillige prostitutie tegen te gaan. Het komt in feite neer op een verplichte certificering. Wij zouden er echter voor zijn eerst een vrijwillige certificering door te voeren. Te denken valt aan cursussen voor prostituee die gegeven worden door ervaren prostituees. Deze cursussen moeten beschikbaar worden gesteld aan prostituees die al in het vak zitten of recentelijk zijn ingetreden en zouden zaken moeten behelzen als:
- Hoe bewaak je seksuele en lichamelijke integriteit
- Hoe plan je je carriére? Met andere woorden: een beroepskeuzetest om het uittreden gemakkelijker te maken?
- Realistische voorlichting over het prijspeil. 


NB: Tot slot willen wij erop wijzen dat wij onverwachts een vorm van certificering in de raamgebieden hebben ingevoerd. Onlangs zijn wij begonnen met het verspreiden van de sticker met de tekst Pimp Free Zone. Ons bereiken berichten dat sommige klanten alleen raamprostituees willen bezoeken die een dergelijke sticker op hun raam hebben.

Pasjes en tippelzones

De tippelzones waren oorspronkelijk bedoeld voor verslaafde prostituees. In veel grote steden ziet men echter dat verslaafden de afstand naar de zone te groot vinden. Bovendien zijn er veel niet-verslaafden komen werken, die elders niet aan de slag konden bij gebrek aan de juiste papieren. Ook parkeren vrouwenhandelaren er hun vrouwen om ze vervolgens uit te buiten. Door al deze ontwikkelingen verdween de oorspronkelijke doelgroep van de tippelzone en verplaatste de overlast van verslaafden en van hun dealers zich naar de omliggende buurten of binnensteden. Daar kwam bij dat veel tippelzones werden opgeheven waardoor de resterende gedoogzones overbelast raakten. In Rotterdam en Heerlen wilden de autoriteiten dit probleem oplossen door een pasjessysteem. Leden van de verslaafde doelgroep zouden een pasje kunnen krijgen voor toegang tot de zone. Niet-verslaafden en mensen van ‘buiten’ zouden zo geweerd kunnen worden.
De hulpverlening op de tippelzones en andere instellingen die bekend zijn met straatprostituees kregen de taak de pasjes toe te kennen. Op grond van hun dossiers met privacygevoelige informatie beslisten zij mede wie een pasje kreeg. Het is op grond van antidiscriminatie wetgeving onmogelijk om alle pasjes voor de oorspronkelijke doelgroep te reserveren.
Zo’n pasjessysteem is echter een noodsprong en werkt waarschijnlijk averechts. Vrouwen zullen geen pasjes willen of kunnen aanvragen en elders in de stad gaan proberen hun geld te verdienen, gaan zwerven en in onveilige situaties belanden. In Utrecht waren prostituees het aanvankelijk eens met een pasjessysteem. Het zou immers de toevloed van prostituees uit andere steden, waar tippelzones werden opgeheven indammen en daarmee hun concurrentiepositie verbeteren! Maar ook deze vrouwen zijn er van terug gekomen. Onder migrantenprostituees in andere steden ontstond grote verwarring. Zij dachten dat een pasje automatisch een werkvergunning inhield. (zie ook onder tippelzones)
De discussies over pasjes beperkt zich niet tot de tippelzones .In Groningen was er in 2001 sprake van het plan om individuele prostituees in alle werksoorten (raam, clubs enz) een pasje aan te laten vragen. Afgezien van praktische problemen- de meeste vrouwen wonen niet in de gemeente waar ze werken-  zal dit gezien de anonimiteitswens van prostituees, ze alleen maar de illegaliteit injagen.
In het buitenland, bijvoorbeeld in Hongarije en Taiwan is geëxperimenteerd met een dergelijk pasjessysteem. In Boedapest was het gekoppeld aan verplicht medisch onderzoek. Ook daar protesteren sekswerkers en hun medestanders uit hulpverlening en gezondheidszorg op principiële en praktische gronden.
In Taiwan bestaat het systeem al lang. Daar bouwt men het pasjessysteem af omdat het aantal vrouwen dat voor zo’n pasje in aanmerking wil komen slinkt omdat zij niet kunnen en willen opboksen tegen het gigantisch illegale circuit dat naast het reguliere circuit is ontstaan.
Andere zelfstandigen die in Nederland in de categorie persoonlijke dienstverlening werkzaam zijn: bijvoorbeeld hondenuitlaters, toiletjuffrouwen en helderzienden hoeven ook geen pasjes bij de gemeente aan te vragen. Weliswaar moeten  zelfstandigen die aan evenementen meedoen: straatartiesten en dergelijke in veel gemeenten wel een vergunningen regelen, maar dat betreft een andere branche. De verrichtingen van een prostituee kunnen echter moeilijk als evenement worden aangemerkt. Klik hier voor petitie tegen invoering van een pasjessysteem in Rotterdam in 2001.

zoeken

Sponsors



Lotgenoten Forum