Wat is zelfstandig werken in de prostitutie? De meeste sekswerkers zullen beweren dat ze zelfstandig zijn. Daarmee bedoelen ze dat ze hun werk zelf inrichten. Maar zijn ze daarmee ook zelfstandig ondernemer? In loondienst kun je immers ook zelfstandig werken.
De kenmerken van het zelfstandig ondernemerschap zijn de volgende:
Zelf werktijden bepalen.
Zelf de prijs vaststellen.
Geen verplichte kleding.
Meerdere opdrachtgevers.
In nog te veel relaxbedrijven is dit niet aan de hand. Er zijn vaste prijzen, de werktijden zijn niet altijd vrij en het is niet altijd toegestaan om in meerdere bedrijven te werken. Dit laatste is vooral een probleem in de escort waar medewerkers soms worden gedreigd met boetes als ze 'ernaast klussen' of bij een ander bedrijf gaan werken.
In de Wet Regulering Prostitutie die in de maak is, wordt zelfstandig weer anders gedefinieerd. Wij wachten rustig af tot er meer duidelijkheid is.
Zelfstandige Ondernemers Zonder Personeel

- Tekening Petra Urban
‘Ik ben ondernemer zonder personeel want mijn personeel is net weggelopen, nu kan ik lid worden van de vakbond’ zei een exploitant die we tijdens veldwerk tegenkwamen. We konden hem uit de droom helpen. Hij was geen zzp’er. (Zelfstandige zonder personeel) ofwel een eenmansbedrijf. Daar zijn er veel van, want in de jaren negentig ging men in veel bedrijfstakken- en niet alleen in de prostitutie- ertoe over met zzp’ers te werken. Dat paste in de wens van ‘flexibilisering’ van de arbeid. Dit is zelfs een internationale ontwikkeling. Vooral in Derde Wereldlanden komt het papieren zelfstandige ondernemerschap veel voor. Dit dient om de loonkosten en de afdrachten voor sociale zekerheid te drukken. Een ramp, want dan komt er bijna geen belastinggeld binnen voor algemene voorzieningen. Dit is een reden voor de internationale vakbeweging om zich behalve op loondienstverhoudingen, ook op het fenomeen zzp te gaan richten. In 1997 heeft het FNV een aparte afdeling voor zzp ‘ers opgericht.
Businessplan
- Een van de eerste businessplannen voor bordelen. (Frankrijk, 18de eeuw, de architect Ledoux). Er was ruimte voor dure en voor goedkope prostitutie. Het is nooit gerealiseerd.
Prostituees uit Bulgarije en Roemenië moeten bij hun aanvraag voor het zelfstandige ondernemerschap een businessplan overleggen. Prostituees uit de oude EU landen hoeven dat niet. Kern van een businessplan vormen gegevens over de marktsituatie en de concurrentiepositie van de onderneming. Dit soort data ontbreekt echter voor de prostitutiesector. Er circuleren vele businessplannen die duur worden verkocht. De inhoud bestaat over het algemeen uit nietszeggende en zelfs foutieve informatie. Zo staat er regelmatig in te lezen dat de kosten voor persoonlijke verzorging van de prostituee in kwestie aftrekbaar zijn. Maar dat is (nog) niet zo. (zie ook onder belastingaftrek)
Wij hebben in de loop van de tijd zeer rooskleurige businessplannen onder ogen gekregen. Rond 2000 verkocht een 'administratiebureau' deze plannen voor een gulden of 2000. (800 euro). Wij hebben echter nooit gehoord dat een prostituee door een gemeente is geweigerd omdat haar businessplan niet voldeed. Tegenwoordig is die eis vervallen. Hoe het ook zij, financiering valt er met deze businessplannen niet te regelen. De banken willen nu eenmaal niet.
Bedrijf voor en door sekswerkers

- Klik op de foto voor een discussiestuk over zelfbestuur.
Het is altijd een romantisch idee geweest dat wanneer prostituees zelf de bordelen en seksbedrijven gaan exploiteren misstanden als bij toverslag zouden verdwijnen. Zo is de Roze Draad (eind jaren tachtig de feministische ondersteuningsgroep van De Rode Draad) in de weer geweest om het ideale vrouwvriendelijke bordeel van de grond te krijgen. Dit is bij plannen gebleven.
In die periode meldde zich een vrouwvriendelijke raamexploitante bij De Rode Draad. Er ontstond echter weldra wrevel toen bleek dat haar raamhuren net zo exorbitant hoog waren als die van de ‘andere exploitanten’. In diezelfde periode hield De Rode Draad bijeenkomsten voor (ex) prostituees om ze tips te geven over hoe ze zelf exploitant konden worden. Een vrouw uit deze groep kreeg in 1991 een lening om een vrouwvriendelijk escortcollectief op te zetten. Dit ging met veel publiciteit gepaard. Al spoedig kwamen er echter klachten van vrouwen die in dit bedrijf waren gestapt. Deze klachten gingen over oneerlijke percentageregelingen, geen werk kunnen weigeren en een autoritair optreden van de exploitante. Dit leidde tot discussies over de vraag of (aanstaande) exploitanten nog wel bij De Rode Draad op het juiste adres waren. De knoop werd doorgehakt: zodra een vrouw exploitante werd, diende ze zich bij de organisaties van exploitanten te vervoegen
De Rode Draad verleende haar naam niet meer aan een seksbedrijf omdat bij enige vorm van mismanagement zij de schuld zou krijgen en haar reputatie op het spel zette.
Zo luidde ook de boodschap die De Rode Draad aan de gemeente Amsterdam moest geven toen zij in 1998 gevraagd werd plaats te nemen in een beheerstichting voor de exploitatie van enkele raampanden die de gemeente had aangekocht. De gemeente wilde niet concurreren met de andere raamexploitanten zodat de raamhuur van het Rode Draad bordeel niet beduidend lager zou zijn dan het Amsterdamse gemiddelde. Bovendien wilde men een exploitant uit het reguliere exploitantencircuit aanstellen. Of een bedrijf prostitueevriendelijk is of niet, hangt meer af van de bedrijfsvoering dan van het geslacht of de achtergrond van de exploitant.











