Artikel geschreven voor de Blacklight, 1999, niet gepubliceerd.

‘Het gaat toch prima hier? Waarom moet alles ineens anders?’,  verzuchtten enkele deelnemers aan een discussieavond over prostitutie in Enschede. In de loop van de discussie bleek echter hoe prima het  in Enschede gaat: de vele buitenlandse vrouwen die er onder bepaalde voorwaarden mogen werken, gebruiken vaak abortus als anticonceptiemiddel – wat iets zegt over het condoomgebruik. Wanneer ze ondanks alle inspanningen van de GGD, toch nog aids krijgen, worden ze zonder pardon teruggestuurd.

In Enschede wordt namelijk al jarenlang toegestaan dat Braziliaanse vrouwen –  die vooral  in Paramaribo worden geronseld –  een paar maanden in  Enschedese clubs werken.  Dit wordt geregeld door een soort kartel dat de markt in Enschede en in het naburige Hengelo beheerst. Al vanaf 1988 klagen andere exploitanten over oneerlijke concurrentie van deze groep. Waarschijnlijk heeft dit alles een desastreuze invloed op het prijspeil.  De prijzen zijn extreem laag: 25 gulden voor een liveshow bijvoorbeeld. Er werken niet alleen Braziliaansen,  maar ook steeds meer vrouwen uit Oost-Europa. Een exploitant vertelde ons  bij een andere gelegenheid  zonder blikken of blozen dat hij ze voor 1000 gulden van een contactpersoon betrok. Hij moest wel, want “Hollandse meiden willen niet werken als ze ongesteld zijn’. Nou en? Zijn buitenlandse vrouwen nooit ongesteld? Typisch een geval van een exploitant die rechten van prostituees op het weigeren van klanten en zeggenschap over het eigen lijf, met handen en voeten treedt.

 Naar verluidt wisten deze Braziliaanse vrouwen dat ze in de prostitutie zouden gaan werken. Ze zouden al blij zijn als ze de nog slechtere omstandigheden in Paramaribo kunnen ontvluchten. Voor huisvesting  zijn ze totaal  afhankelijk van de exploitant. Wanneer ze weg willen, moeten ze soms  eerst hun vliegticket terug verdienen.
Vrouwen dwingen om in een situatie van afhankelijkheid van exploitanten te werken en ze uit te buiten, is ook vrouwenhandel. Maar het argument dat het altijd beter is dan in Brazilië of  Suriname, waar velen van hen eerder hadden gewerkt, gaat niet op. Je kunt mensen nu eenmaal niet slecht behandelen omdat de condities in het land van herkomst  niet optimaal zijn.  Criminologen die de Twentse criminele scene onlangs onder de loep hebben genomen, beweren dat het om vrouwenhandel gaat. De politie houdt een oogje in het zeil zodat er niet al te gekke dingen gebeuren. Zo’n systeem is nooit waterdicht. Volgens onderzoekers van de Universiteit twente (voetbnoot hebben de exploitanten een waarschuwingssysteem zodat niet-getolereerde vrouwen op tijd weg worden gewerkt
De laatste tijd verschijnen er berichten in de pers dat de Enschedese scene verhard is. Een paar jaar geleden werd een willekeurig echtpaar slachtoffer van een ruzie in het milieu. Bij een schietpartij in Rotterdam die een uitvloeisel was van deze kwestie is een agente doodgeschoten. Een paar jaar geleden kwamen enkele Braziliaansen om toen een club afbrandde. Aangestoken? De verhalen blijven vaag.
Sowieso zal Enschede waarschijnlijk onder druk van de landelijke politiek moeten ophouden met het gedoogbeleid voor buitenlandse vrouwen. Als in de toekomst vrouwen van buiten de Europese Unie krachtens de Wet Arbeid Vreemdelingen mogen werken, moeten exploitanten aan strenge voorwaarden voldoen: de vrouwen komen in loondienst en krijgen na het beeindigen van het contract een half  jaar minimumloon. 
In Enschede voelt men er niets voor om het huidige tolerantiebeleid te laten varen. Men laat alles zoals het is omdat men  bang is dat de 'Russen het over zullen nemen, waardoor het nog erger wordt’.
Dat argument is echter omstreden. Russische exploitanten hebben net zo min recht op een vergunning voor een seksbedrijf als Russische prostituees. Ze kunnen hooguit onroerend goed opkopen. Zetten ze daar een stroman in, dan moet die stroman ook voldoen aan de normen. Dus ze moeten vrouwen in loondienst nemen of als zelfstandig onderneemster laten werken. In het eerste geval moeten ze sociale lasten gaan betalen en in het tweede geval hebben ze geen zeggenschap over de vrouwen. Onder die omstandigheden  is het misschien  ‘voor Russen’ financieel niet interessant meer om zich in de Nederlandse prostitutie in te nestelen. Een andere reden om de boel  de boel maar te laten, is de angst dat er  een illegaal circuit zal ontstaan. Dat is een bekend geluid, maar het is de vraag of het  bestaande illegale circuit  nog verder kan groeien en uitbreiden naar het escortcircuit. Niemand weet hoe groot de vraag van klanten naar vrouwen  is die nauwelijks of geen Nederlands spreken en aan wie ze hun wensen  moeilijk duidelijk kunnen maken.  En er zou al een illegaal circuit zijn omdat de prostitutie in Enschede van oudsher in verbinding staat met de drugshandel. Drugshandelaren zouden gebruikende prostituees mee ‘uit’ nemen en ze ondertussen van drugs voorzien. Enschede is rijk voorzien van een criminele drugsscene en van andere criminelen, die ook een graantje van de prostitutiewereld willen meepikken. Mensen die om geld verlegen zitten, worden door deze lieden erop uitgestuurd om tegen betaling  vrouwen uit Oost-Europa te halen. En waar houdt de politiek zich in Enschede mee bezig? Met de rust handhaven. Wel maakt men zich druk over minderjarigen die slachtoffer zouden zijn van ‘loverboys’, dat wil zeggen individuele pooiers. Niemand weet hoe groot het probleem met die loverboys is. Criminelen die meisjes tot prostitutie dwingen, moet je altijd aanpakken, maar wel in samenhang met een goed prostitutiebeleid.
Al deze toestanden in Enschede was voor ons een reden om een kijkje in een paar clubs te nemen. Het is een teken aan de wand dat de  clubs  met Braziliaansen moeilijk toegankelijk voor ons waren.. Bij de eerste club waar we het probeerden vroeg een bitch van een bedrijfsleidster ‘of we van De Zwarte Draad waren’ De meisjes zijn nu aan het werk, de GGD  mag ook alleen maar buiten werktijd komen’. De bedrijfsleiding bepaalt dus met wie de vrouwen praten.   
 We konden  alleen even naar binnen kijken.

Een paar jongens zaten aan gokautomaten. Boven was kennelijk een klant, want een naakte vrouw kwam aan de bar haar geld afgeven.
De telefoon hing boven de bar, dus rustig bellen  is er voor de vrouwen niet bij. Eenmaal buiten zagen we vrouwen met de portier in een auto weggaan.  Later horen we dat de vrouwen wel eens in groepjes gaan winkelen, maar dat ze er vaak afgetobd uitzien. Geen wonder, volgens onze informante komen er vooral dronken en vervelende klanten.

Een steunpunt van De Rode Draad is er hard nodig.
We proberen al een tijdje in Oost-Nederland van de grond te krijgen. Dit zal vooral gaan om Arnhem, Hengelo en Enschede.

Metje, Simone en Siets