Prostitutie was ook voor 2000 niet verboden in Nederland. Wel moesten exploitanten van seksbedrijven sinds 1 oktober 200 aan strenge eisen voldoen. Soms waren die eisen te streng. Zo kwam het Landelijk Centrum Infectieziekten met een lijst hygienische eisen die hilariteit opriep, bij zowel prostituees als exploitanten. (Klik hier voor die kwestie.

Sinds 2000 is iedere vorm van dwang en geweld verboden.  Dat heeft nogal wat consequenties. Behalve dat het verboden is om iemand tot prostitutie te dwingen en geld af te persen, mag een exploitant er ook niets van zeggen als je een klant wilt weigeren.

In feite zijn vooral de exploitanten gelegaliseerd. Zij moesten ineens aan alle regels voldoen waaraan ook andere ondernemers zijn onderworpen.

Een paar jaar geleden, vlak na de wetswijziging waren er zo’n 800 legale seksbedrijven.  Nu is dat aantal teruggebracht tot  zo’n 600. Een aantal relaxhuizen heeft (nog) geen vergunning. Er zijn drie belangrijke brancheorganisaties:
De VER (Vereniging Exploitanten Relaxhuizen)
De Excellentgroep (Een selecte groep dure relaxhuizen)
De SOR: Samenwerkend Orgaan Raamprostitutie

Exploitanten zouden de gevaarlijke aspecten van de prostitutiewereld vertegenwoordigen. Het stigma straalt ook op hen af, waardoor ze in de volksmond ten onrechte vaak pooier worden genoemd. Exploitanten hebben echter alleen maar een bedrijf waar prostituees werken en/of kamers kunnen huren. Anders gezegd: een exploitant is een uitbater, een pooier een uitbuiter.
Door die terminologie vergeet men licht dat er ook vrouwelijke exploitanten bestaan. Zij worden geromantiseerd tot de ex-prostituees die het hebben gemaakt en model-exploitante zijn geworden. De praktijk leert echter dat exploitatie door een ex-prostituee geen garantie biedt voor een prostituee-vriendelijke bedrijfsvoering.
Een exploitant is niet per definitie een crimineel, maar door de afwezigheid van regelgeving hebben in het verleden criminelen zich in de prostitutiewereld kunnen verschansen. Dit type exploitant houdt zich niet alleen bezig met prostitutie, maar ook met vrouwenhandel, drugs- en wapenhandel en niet in de laatste plaats met het witwassen van zwart geld. Volgens organisaties van exploitanten is dit een betrekkelijk kleine groep.
Ook zijn er veel mensen in de branche terechtgekomen die snel rijk willen worden en zich niet om de continuïteit van hun bedrijf bekommeren. Zij hebben zich nooit verdiept in de regels van een wettige bedrijfsvoering en haalden zoveel mogelijk al of niet illegale vrouwen in huis. Nu heeft de overheid daar een stokje voor gestoken. Wanneer zij beweren het financieel niet te kunnen bolwerken als ze sociale lasten moeten gaan betalen, duidt dat op een ongezonde bedrijfsvoering.
De grootste groep verkeert in verwarring en vindt het moeilijk dat het anders moet dan vroeger. Tot slot bestaat er een groep voortrekkers die sanering van de branche voorstaat. Deze georganiseerde exploitanten streven een transparante en reguliere bedrijfsvoering na. Zij zien criminele exploitanten als schadelijke en oneigenlijke concurrentie. Zij besteden veel aandacht aan voorlichting over een doorzichtige ‘witte’  en soms zelfs innovatieve bedrijfsvoering.
Niet alle exploitanten zijn echter aangesloten bij deze organisaties.
De laatste tijd is er veel gesproken over het facilitaire bedrijf in de prostitutie. Om aan te tonen dat exploitanten met zelfstandig ondernemers werkten, noemden ze hun bedrijf ‘facilitair’. Dit betekent dat ze alleen kamers verhuren en het gebruik van faciliteiten zoals kleedkamer. Ze stellen dames in de  gelegenheid  klanten aan de bar te ontmoeten. In de praktijk werkt echter vaak anders. Veel dames zijn alleen op papier zelfstandige ondernemers. De laatste tijd zijn de belastingdienst en het UWV aan het controleren of de feiten en omstandigheden waaronder gewerkt wordt, niet in feite op dienstverbanden duidt. En inderdaad, dat blijkt vaak zo te zijn. De discussie centreert zich rond het thema hoe loondienst in de prostitutie kan worden vormgegeven.