Vanuit Brazilië en Suriname kwamen er berichten dat Braziliaanse vrouwen via Paramaribo naar Nederland werden verhandeld. De Rode Draad kwam af en toe concentraties van Braziliaanse vrouwen tegen in bijvoorbeeld Den Helder, het platteland van Groningen en enkele andere geïsoleerde werkplekken. Deze vrouwen gaven signalen af niet geheel of geheel niet in vrijheid te werken. Zo merkten we dat vrouwen in bijvoorbeeld Den Helder heel veel moeite moesten doen om een ‘voorschot’ te krijgen om een pakje sigaretten te kunnen kopen. Zij sliepen in stapelbedden en maakten een schichtige indruk. Inmiddels is De Rode Draad weer in het noorden van Nederland geweest en kwam weer concentraties van Braziliaanse vrouwen tegen.
In Brazilie zijn enkele ngo’s actief om deze handel te bestrijden. Bij een van deze organisaties werkt een Nederlander, die een rapport hierover schreef. Hij telde 241 vrouwenhandelroutes in Brazilie, bijv. vanuit Fortaleza naar Spanje en Frankrijk,  78 routes lopen via  het Amazone gebied. Vanuit Belem gaat men niet alleen naar Suriname maar ook via Amapa naar Frankrijk.  Het afgelopen jaar zijn er enkele contacten geweest tussen ons en deze organisaties.

Een van de dames van De Rode Draad heeft haar vakantie opgenomen om over Paramaribo naar Brazilie te reizen. Hieronder volgt haar verslag. (2005)

Paramaribo

Door omstandigheden kwam ik op zondag in Paramaribo aan, waardoor het niet lukte om met onze zusterorganisatie aldaar, Maxi Linder, op veldwerk te gaan. Ik ben toch naar de Diamond Club gegaan, de club van ene Henk Kunatt (en zijn zus), die een kernfunctie in deze handelslijn vervult.
De club ligt aan De Vriesstraat, een ongeplaveide weg buiten het centrum van Paramaribo. Net toen ik aankwam stapten een paar Braziliaanse dames uit een bolide. Ik ben achter ze aan gelopen en heb ze nog wat informatie in het Spaans en Portugees gegeven. Net als bij vergelijkbare veld(werk) tochten in Nederland kreeg ik het bekende argument te horen: ‘De meisjes zijn er niet, kom over een paar dagen maar terug’.  Ondanks de locatie zag de club er van binnen tamelijk luxe uit.
Achteraf hoorde ik dat er vanuit Brazilië veel belangstelling voor deze club bestaat. Twee weken eerder waren nieuwsgierige Braziliaanse journalisten door de bedrijfsleiding in elkaar gemept. Braziliaanse toeristen mogen daar niet met de Braziliaanse meisjes praten.  Maxi Linder mag er alleen op afspraak aidsvoorlichting geven in aanwezigheid van de bedrijfsleiding. Maxi Linder beschikt niet over Portugeestalige veldwerkers, aldus de medewerkers in Brazilie. We weten dat Maxi Linder doet wat zij kan. Wij als zusterorganisatie weten als geen ander hoe moeilijk het is om met weinig financiele middelen en onder moeilijke omstandigheden de vrouwen te bereiken. In Suriname komen daar nog logistieke problemen bij van het bereiken van vrouwen die in de jungle bij de goudzoekerskampen werken. 
Henkie Kunatt geniet in Suriname enig aanzien. Ik had de indruk dat iedereen hem in Paramaribo kende.
 
Kunatt verdedigt zijn activiteiten als ontwikkelingswerk, zo hoorde ik. (Ik heb geen pogingen gedaan hem te spreken te krijgen, om begrijpelijke redenen). De autoriteiten in Suriname komen  kennelijk niet op het idee dat het om mensenhandel gaat. Die Braziliaansen willen toch in de prostitutie, dat is helemaal geen vrouwenhandel!! Dat hun paspoorten worden afgepakt, ze verplicht moeten drinken en dansen tot ze er bijna bij neervallen, ze voor de uren dat ze niet in de club aanwezig zijn, moeten betalen, soms ook verplicht moeten laten tatoeëren, dat vindt men daar allemaal gewoon. Dat vrouwen die niet in hun best doen, of de ‘gebitscontrole’ niet goed doorkomen, naar de goudzoekerdorpen worden doorgestuurd, waar ze meestal aan malaria ten onder gaan, vindt men kennelijk ook niet van belang. Niet alleen in Suriname speelt dit, ook de Braziliaanse rechter geeft lichtere straffen als een vrouw te kennen heeft gegeven in de prostitutie te willen. 

De reisroute

De meeste Braziliaanse vrouwen gaan per vliegtuig naar Suriname. Allerlei reisbureautjes regelen wel even een toeristenvisum voor Suriname. De medewerkers van deze bureautjes gaan met een stapel paspoorten op pad en er wordt moeiteloos gestempeld. In Brazilie spelen  een combinatie van geldwissel- reisbureautjes een rol bij deze acties. Dat het reis- en valutawezen in Brazilie gecombineerd is, komt doordat de banken in Brazilie niet functioneren. Een paar dollars wisselen bij een officiële bank in Brazilie is een gebed zonder ende,, maar bij de informele wisselkantoortjes-annex reisbureaus is het een fluitje van een cent. Al met al doen de Surinaamse autoriteiten op Zanderij niet moeilijk bij het inreizen in Suriname.
 
 Hoe dan weer voor de dames het toeristenvisum naar Nederland wordt geregeld, weet ik (nog) niet. Ik heb gehoord dat men ‘groepsreizen ‘organiseert. Het reisbureau gaat met een stapel paspoorten naar de Nederlandse ambassade waar men zonder verdere formaliteiten de paspoorten stempelt.
Vroeger ging de route ook nog wel eens over land, via Frans Guyana. Dat is de laatste jaren moeilijker geworden maar het gebeurt nog wel. Frans Guyana valt nog steeds onder Frankrijk en de Franse autoriteiten zijn strenger geworden. (Een deel van deze informatie kwam van mensen die zelf vliegtuigmaatschappijen en reisbureaus wilden opzetten)

Ngo’s in het Amazonegebied

- In Belem heb ik met twee organisaties veel contact gehad. De eerste was Emaus, een organisatie die vrouwen- en kinderhandel bestrijdt. Ze richt zich ook op mannen die misbruik maken van minderjarigen.  De medewerkers delen folders uit in de jungle, in de buurt van Braziliaanse nederzettingen van goudzoekers. Deze folders waarschuwen de vrouwen tegen valse beloften over een rijk leven in het buitenland. Ze delen ook een krantje uit met ervaringsverhalen van prostituees uit met name Rio en Sao Paulo. Daarnaast distribueren ze relatiegeschenken met adressen van hulporganisaties. Ze doen het veldwerk sinds kort samen met GEMPAC, de Belemse Rode Draad, om zo maar eens te zeggen. GEMPAC is een zelforganisatie van prostituees die voor financiering geheel afhankelijk is van geld voor aidsbestrijding. Ze hebben ook een project voor kinderen van prostituees en werken samen met lokale kunstenaars. Ze hebben geen geld voor eigen folders en ze zijn heel moeilijk telefonisch bereikbaar. Hun kantoor zit midden in de rosse buurt waardoor er veel aanloop is.

Bordeelleven in Belem

Uiteindelijk ben ik meegegaan op veldwerk. De dames trokken bepaalde t shirtjes aan zodat ze onmiddellijk herkenbaar waren als veldwerkers. We zijn in twee grote bordelen geweest. Nieuw voor mij was dat je eerst op vuurwapens gefouilleerd moest worden, voordat je naar binnen mocht.  In het eerste bedrijf waren de vrouwen nog niet aan het werk. Mannen zaten op plastic stoeltjes met een fles bier voor zich naar pornofilms te kijken. Het was donker, vies en lawaaierig. De electriciteit was daar levensgevaarlijk aangelegd. In het tweede bordeel, dat het meeste leek op een enorme garage, waren een stuk of 100 vrouwen aan het werk. Ook daar bestond het meubilair uit plastic spul en zaten de klanten er bier te drinken. De vrouwen moesten daaraan meedoen. De vrouwen moesten door half of geheel naakt te dansen de aandacht trekken van de mannen. Het lawaai was er oorverdovend. Ook daar was het donker en vies. De toiletten en de kleedruimtes waren onbeschrijflijk smerig. De vrouwen moesten daar de kamers huren. Ze mochten niet met de klanten mee naar buiten. Deden ze dat wel, dan werd hun de toegang tot het bordeel ontzegd. Dus daar zijn ze ook zelfstandig ondernemers, die alleen maar kamers huren…..
De veldwerkers namen een tafeltje in beslag, en lieten de vrouwen in de rij staan om de folders op te halen. Ten behoeve van de subsidiegever moesten de vrouwen hun naam opschrijven als ze een folder in ontvangst namen. Dat hoefde niet hun eigen naam te zijn, Donald Duck mocht bijvoorbeeld ook. De relatiegeschenken – in dit geval spiegeltjes met de namen van hulporganisaties erop- vonden gretig aftrek. Ook klanten onderbraken hun zoektocht naar vrouwen om even de folders te lezen.
In deze tweede tent (Av de Franca, Belem), zouden veel vrouwen werken die het in Suriname hadden geprobeerd. Enkelen probeerden met me te praten, maar de muziek was zo luid, dat het niet ging.

Gesprekken met teruggekeerde migranten 
 
Ik heb wel in een andere informele setting met prostituees gesproken die uit Suriname en Nederland waren teruggekeerd.  We begonnen aan de hand van de prijslijst in de Zuid Amerikaanse folder van De Rode Draad. Ze waren namelijk het meest geïnteresseerd in het prijsniveau in de prostitutie. Degenen die op reis wilden hadden namelijk vernomen dat een klant in Nederland 300 euro voor een programma van seksuele dienstverlening betaalde, zoals ze dat noemden. Een van de vrouwen beweerde dat haar verdiensten van  300 euro per uur waren geboden. Iemand had ze websites laten zien van dure clubs in Nederland waar klanten inderdaad dergelijke bedragen moeten betalen. Ik heb op een bierviltje met ze uitgerekend wat er van die 300 euro overblijft.(De helft voor de exploitant enz)  Tevens heb ik ze laten uitrekenen hoeveel ze overhouden als ze andere kosten moesten betalen. Verder heb ik ze uitgelegd dat de dure clubs in Nederland in de minderheid zijn en dat de klandizie er beperkt is. Ik heb meer realistische voorbeelden gegeven. (Kleine privehuizen en raamprostitutie). Een van de vrouwen begon daarop te huilen. Zij was inderdaad in Nederland geweest. Ze had er drie jaar moeten werken en had bijna niets overgehouden. Ze had op grond van de websites gedacht dat ze binnen drie maanden rijk zou zijn. Dat duurde dus drie jaar. In die drie jaar had ze steeds geld naar haar kinderen gestuurd in de veronderstelling dat die dat voor hun opleiding zouden gebruiken. Dat is niet gebeurd. Deze kinderen in de tienerleeftijd stonden nauwelijks toezicht en waren de criminaliteit ingegaan. Zij verweten hun moeder dat ze een slechte vrouw was en zij zouden wel even veel meer gaan verdienen met drugshandel en dergelijke. Ze was nu volkomen geïsoleerd en zij vertelde dat andere remigranten ook dit soort treurige ervaringen hadden. De grootste grieven van de vrouwen die ‘het parcours’ hadden afgelegd waren:
1. berooid terugkomen
2. contact met familie verliezen
3. in het buitenland geen bewegingsvrijheid hebben. Ze moesten de indruk wekken dat ze mochten gaan en staan waar ze wilden, maar in werkelijkheid moesten ze ieder uur buiten het bordeel ‘betalen’ met een verhoging van de schulden. Verplicht drinken en verplicht ‘Braziliaans’ dansen en vrolijk doen.

Andere organisaties

De Braziliaanse organisaties hebben financiële hulp van de Verenigde Staten geweigerd omdat ze daar niet van plan zijn de prostitutie op zich te bestrijden. (Net als Nederland was men verstoord door de poging van bemoeienis van Amerikaanse abolitionistische organisaties. ) Ik heb nog op een bijeenkomst gesproken van feministische organisaties die uiteindelijk voorstander bleken te zijn van het ondersteunen van prostituees.

NB: Naschrift. In de zomer van 2005 komen we weer concentraties van Braziliaansen tegen in het noorden van Nederland en in Limburg. De exploitanten laten het niet toe dat we uitgebreid met deze vrouwen praten, maar we weten van enkelen dat ze uit Belem komen. We trachten op basis van die gemeenschappelijkheid contact te krijgen, maar dat vraagt een lange adem.

Melania Project Prostituées en Lesbiennes in Camaragibe

PROJETO A VITÓRIA DEPENDE DO NOSSO INTERESSE

In 2007 werd De Rode Draad gevraagd prostituees uit het Melania project te adviseren over hoe ze tot een zelforganisatie konden komen. Daarop volgde een hele discussie, want het bleek dat het vooral om een uitstapproject ging. Tevens hadden degenen die het project financierden, niet de strijd om bijvoorbeeld betere hygienische omstandigheden wilden ondersteunen. 'Dat zou immers alleen maar de pooiers ten goede komen'. Onzin, want de enigen die daar last van hebben zijn de bordeelhouders. De prostituees lieten uiteindelijk weten dat ze geen pooies hadden. Dat is niet zo verwonderlijk, want het werken met een pooier is niet gebruikelijk in Latijns Amerika.

Zij vertelden ons nog meer over hun werkomstandigheden:

Wij werken vooral s avonds in de in totaal 11 bordelen.Voordat ze naar binnen mogen worden de klanten gefouilleerd om te voorkomen dat ze een vuurwapen mee naar binnen nemen. De meeste klanten komen in het weekend. De meesten van ons wonen in het bordeel, omdat we nergens anders heen kunnen. Wij starten rond twaalf uur en dan krijgen we koffie. De lunch en het avondeten moeten we zelf betalen. Soms hebben we amper iets te eten. Vanaf zeven uur s  avonds moeten we klaar staan. We hebben een klant of tien per dag. Om vijf uur s' morgens gaan we slapen in vochtige bedden met onvoldoende dekens, zonder lekkere kussens in vieze kamers. Het sanitair is meestal kapot. Wij kunnen twee dagen naar huis.
De eigenaren pakken altijd een derde van wat de klanten ons betalen. De gemeente is ons tegemoet gekomen door ons voorlichting over aidspreventie te geven.

Josenita Duda Ciriaco heeft in 2003 in Camaragibe de stichting AME-PE opgericht (Associa-ção de Mulheres Entendidas de Pernambuco, een soort 'Marie wordt wijzer') Zij heeft een ruimte bij haar huisje laten zetten en ingericht als informatiecentrum voor prostituées.
De armoede in Camaragibe is groot. Er zijn nogal wat bordelen, waarvan de clientèle voor een groot deel uit de stad Recife komt.
Dit project is er op gericht prostituees alternatieve werkgelegenheid te bieden maar de projectleidster voert ook actie voor betere hygiënische omstandigheden in de bedrijven. Deze Nita  meldde onlangs  dat het met de bordelen de goede kant opgaat. Ze moeten om elf uur 's avonds sluiten, dus de vrouwen hoeven geen lange dagen meer te maken. In Nederland zouden prostituees daar niet zo blij mee zijn, want in dit land komt de klandizie pas om een uur of elf 's avonds op gang.  Nita's  gedram bij de gemeente heeft wel ertoe geleid dat er meer toezicht op de bordelen is gekomen.  De projectmedewerkers hebben  De Rode Draad benaderd met het verzoek om adviezen voor het opzetten van een zelforganisa-tie. De bezoekers van het centrum tonen grote belangstelling voor de geschiedenis  van  de feministische én homosexuele beweging. De lesbische vrouwen onder haar cliëntenbestand willen ook burgerrechten, net als in bijvoorbeeld in Nederland. 
Vrouwen van de feministische beweging worden uitgenodigd om ook onder de jonge vrouwen vragen te beantwoorden.

Nita geeft voorlichting over hygiène, anticonceptiva en AIDS. Ze koopt boeken en educatief materiaal, dat zij vanuit haar kleine bibliotheekje gratis uitleent. 
In haar ruimte organiseert zijn cursussen over het maken van nieuwe uit 2e-handse kleding, eenvoudige sieraden, zeep en eenvoudig speelgoed.
 Een alfabetiseringscursus, een cursus brood bakken en de kleinschalige productie van zuivel staan nog op stapel.